تعریف انواع شرکت های تجاری

همان طور که می دانید، شرکت ها انواع مختلفی دارند. “شرکت سهامی عام”، “شرکت سهامی خاص”، “شرکت با مسئولیت محدود” و … نمونه هایی از آن ها هستند.
در مطالب پیشین با طبقه بندی های مختلف شرکت ها آشنا شدیم. در این نوشتار قصد داریم تا به اختصار در خصوص انواع شرکت ها توضیحاتی را ارائه کنیم. شما می توانید با مقایسه مزایا و معایب انواع شرکت ها، قالب ساختاری متناسب با سرمایه، هدف و وضعیت شرکایتان را انتخاب نموده و جهت ثبت شرکت موردنظرتان بهترین تصمیم را بگیرید.

شرکت با مسئولیت محدود

در این نوع از شرکت ها، همان طور که از نامشان پیداست مسئولیت شرکاء محدود به میزان سهم الشرکه آنهاست.
بنابراین اگر سرمایه شرکت پاسخگوی مطالبات بستانکاران نباشد، از آنجا که شرکاء، مسئولیت محدودی در شرکت دارند، طلبکار نمی تواند حق تامین طلب خود را از اموال شخصی آنان داشته باشد.
این قالب شرکت ها بنا به ساختار و ماهیتشان برای بنگاه های کوچک تا متوسط مناسب تر هستند. ثبت این نوع شرکت با حداقل دونفر امکان پذیر خواهد بود. میزان سرمایه اولیه شرکت نیز با توجه به اینکه در قانون حداقلی برایش درنظر گرفته نشده می تواند همان حداقل سرمایه در شرکت سهامی خاص که مبلغ ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال است، در نظر گرفته شود و نیازی به صدور برگه های سهام هم نیست.
لازم به ذکر است که در قانون هیچگونه الزامی جهت ارائه مدارک مربوط به پرداخت سرمایه به اداره ثبت شرکت ها وجود ندارد.
در خصوص اعضا هیات مدیره، “شرکت های با مسئولیت محدود” توسط یک یا چند مدیر موظف و غیر موظف اداره می شوند که البته امکان انتخاب مدیر یا عضو خارج از شرکاء نیز وجود دارد. مدت مدیریت هم می تواند بنا به اساسنامه محدود و یا نامحدود باشد.
برای اطلاعات بیشتر در این زمینه، بخش “شرکت های با مسئولیت محدود در قانون تجارت” را در آسان ثبت مطالعه کنید.

شرکت سهامی

اگر دقت کرده باشید متوجه خواهید شد که اغلب شرکت های بزرگ در قالب “سهامی” به ثبت رسیده اند.
در این نوع شرکت ها سرمایه به تعدادی سهام با ارزش یکسان تقسیم و شرکاء که در اینجا “سهامدار” نامیده می شوند، با خرید تعداد سهم موردنظرشان مالکیت شرکت را در اختیار می گیرند.
فعالیت “شرکت سهامی” بر مبنای سه بخش تصمیم گیرنده، اجرایی و ناظر است که در ادامه به توضیح هر یک می پردازیم:

بخش تصمیم گیرنده

با حضور سهامداران و برای تصمیم گیری در امور مختلف شرکت تشکیل می شود و شامل مجمع موسس، مجمع عمومی، مجمع فوق العاده و مجمع عادی فوق العاده است.

بخش اجرایی

با تصمیم و رای سهامداران، تعدادی از آنها به عنوان هیات مدیره انتخاب می شوند و هیات مدیره نیز به انتخاب مدیرعامل می پردازد.

بخش ناظر

سهامداران همان ناظرین شرکت هستند که با رای خود در مجامع، قدرت نظارتی شان را اعمال می کنند.

سهامداران دو بازرس نیز انتخاب می کنند تا به بررسی صورت های مالی شرکت بپردازند و گزارش های خود را ارائه دهند.
“شرکت های سهامی”، به دو نوع شرکت های “سهامی عام” و شرکت های “سهامی خاص” تقسیم می شوند.
تامین سرمایه اولیه در “شرکت های سهامی عام” از طریق فروش سهام به مردم و بقیه توسط موسسین انجام می گیرد. بنابراین همه می توانند اقدام به خرید و فروش سهام کنند و نیازی به موافقت دیگر سهامداران وجود ندارد.
اما در “شرکت های سهامی خاص” تامین سرمایه توسط موسسین انجام شده و انتقال و فروش سهام نیز بایستی با موافقت مدیران و موسسین و در مجمع مربوطه صورت می گیرد.
سهام شرکت “سهامی خاص” امکان عرضه و معامله در بورس اوراق بهادار را ندارد. مگر در صورتیکه شرکت تبدیل به “سهامی عام” شود و معامله در بورس نیز منوط به پذیرش در بورس است.
بنابراین صرفا سهام شرکت “سهامی عام” قابلیت معامله در بورس را دارد. ولی این بدان معنا نیست که هر شرکت سهامی عامی قادر به معاملعه در بورس است.
در هر دو نوع شرکت، مسئولیت سهامداران محدود به مبلغ اسمی سهام آنها است. برای مثال در صورت ورشکستگی هر یک از سهامداران، در حدود میزان سهام خود پاسخگو است. و چنانچه سرمایه، پاسخگوی مطالبات بستانکاران نباشد، سهامدار در این زمینه مسئولیتی نخواهد داشت.
برخلاف شرکت های غیر سهامی که معمولا میزان سرمایه در آنها پایین و ریسک از بین رفتن سرمایه بالاست، “شرکت های سهامی” با امکان تجمیع مقادیر بالای سرمایه از طریق مشارکت تعداد بالای سهامداران، بستر مناسبی را جهت فعالیت های وسیع تجاری فراهم می آورند.
لازم به ذکر است فوت یا خروج سهامداران در سرنوشت شرکت بی تاثیر است. در حالیکه در در برخی از انواع دیگر شرکت پس از فوت امکان انحلال شرکت وجود دارد.

برای اطلاعات بیشتر به بخش “شرکت مسئولیت محدود در قانون تجارت” مراجعه کنید.

از جمله دیگر مزیت های این نوع از شرکت ها، همانطور که در بالا گفته شد جذب سرمایه بیشتر و پذیرش در بورس است.
در این نوع شرکت ها، مدیران توسط سهامداران در مجمع انتخاب می شوند و به مدت دو سال مدیریت شرکت را به عهده می گیرند. در پایان این دوره، مدیران با تصمیم سهامداران ابقاء شده یا تغییر می یابند. انتخاب، تغییر و یا تمدید بازرسین نیز در دوره های یکساله انجام می گیرد.

شرکت تضامنی

شرکتی است که تحت اسم “تضامنی” (قید نام مالکان در نام شرکت) برای امور تجارتی بین دو یا چند نفر با مسئولیت “تضامنی” تشکیل می‌شود.
اگر دارایی شرکت برای تأدیه تمام قروض شرکت کافی نباشد، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض هستند.بنابراین مسئولیت شرکا در “شرکت تضامنی” بیشتر از تمام انواع شرکت هاست. زیرا تعهدات آنها صرفا محدودبه مبلغ سرمایه شان نیست و در صورت عدم کفایت برای پرداخت دیون موظف به تامین از اموال شخصی می باشند. این وجه تمایز اساسی “شرکت های تضامنی” نسبت به بقیه انواع شرکت هاست.
برای ثبت “شرکت تضامنی” وجود حداقل دو شریک الزامی است. سود شرکت هم بر اساس سهم الشرکه بین شرکاء تقسیم میشود.
از آنجا که هر یک از شرکای ضامن شرکت، صرف نظر از میزان سرمایه، در قبال کل سرمایه شرکت پاسخگو هستند، این شرکت ها برای مشتریان بسیار قابل اعتماد و محبوبند. زیرا مشتریان می‌دانند در صورت ایجاد مشکل فقط با یک یا چند شخص حقیقی روبه رو هستند و نه با کل شرکت. از این رو بستانکاران دغدغه بسیار اندکی برای وصول مطالبات خود دارند.
بعلت بار سنگین مسئولیت شرکاء در “شرکت های تضامنی”، همیشه توصیه بر این است که اعضای خانواده یا دوستان بسیار نزدیک جهت ثبت این نوع شرکت ها اقدام کنند.

شرکت نسبی

“شرکت نسبی” از جهاتی به “شرکت‌های تضامنی” نزدیک است و در مواردی نیز مشابهت هایی با شرکت “مسئولیت محدود” دارد. اما شرکت‌های نسبی کدامند و خصوصیات و ویژگی‌های آنها چیست؟
“شرکت نسبی” برابر با قانون تجارت، شرکتی است که برای امور تجارتی تحت اسم مخصوص، بین دو یا چند نفر تشکیل می‌شود. در “شرکت های نسبی” مسئولیت هر یک از شرکا به نسبت سرمایه اش در شرکت است. به این معنی که هر یک از شرکا صرفا تا میزان سرمایه‌ای که در شرکت متعهد است، مسئولیت حقوقی دارد. “شرکت‌های نسبی” همانند “شرکت‌های تضامنی”، در اسمشان باید عبارت «شرکت نسبی» و لااقل اسم یک نفر از شرکا را ذکر کنند. در صورتی که اسم شرکت مشتمل بر اسامی تمام شرکا نباشد، بعد از اسم شریک یا شرکایی که ذکر شد عباراتی مانند «و شرکا» یا و «برادران» ضروری است.
مانند شرکت با “مسئولیت محدود” و “شرکت تضامنی”، “شرکت نسبی” وقتی تشکیل می‌شود که تمام سرمایه نقدی تأدیه و سهم‌الشرکه غیرنقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشد.
در مورد سود شرکت، منافع بین شرکا به نسبت سهم‌الشرکه یا مطابق تصمیمات اساسنامه تقسیم می‌شود. در این شرکت‌ها، شرکا باید یک نفر را از میان خود یا غیر از شرکا، به سمت مدیر انتخاب کنند. بنابراین مانند همه شرکت‌ها استخدام یک مدیر غیر عضو امکان‌پذیر است. البته در وهله اول مدیریت به‌عهده خود شرکا است، اما در صورتی که نیاز به یک فرد خارج از شرکت برای مدیریت شرکت وجود داشته باشد، منع قانونی ندارد.
عمده ترین وجه تشابه “شرکت نسبی” با “شرکت تضامنی”، نقل و انتقال سهم‌الشرکه صرفا با جلب موافقت همه اعضاست. بنابراین کاملا واضح و مشخص است که انتقال سهم در این شرکت‌ها کار ساده‌ای نخواهد بود. همچنین باید گفت تنها افرادی مناسب تشکیل “شرکت نسبی” هستند که اطمینان به شراکت طولانی مدت دارند. در صورتی که افراد به سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت یا میان‌مدت فکر می‌کنند، تشکیل این شرکت یا پیوستن به اعضای این شرکت‌ها کار غیر منطقی به شمار می‌رود؛
همانطور که گفتیم، مزیت دیگر “شرکت نسبی” این است که افراد صرفا تا میزان آورده خود در شرکت مسئولیت دارند. بنابر قانون اگر دارایی شرکت نسبی برای تأدیه تمام قروض شرکت کافی نباشد، هر یک از شرکا به نسبت سرمایه‌ای که در شرکت دارند مسئول تأدیه قروض شرکتند.
در “شرکت نسبی” فقط پس از انحلال، طلبکاران می‌توانند با رعایت ماده فوق به فرد فرد شرکا مراجعه کنند. اما در “شرکت تضامنی”، حتی قبل از انحلال نیز طلبکاران می‌توانند به افراد مراجعه کنند.
با عنایت به توضیحات بالا، مشخص است که عواملی مانند مسئولیت زیاد شرکا، محدودیت های فراوان در نقل و انتقال سهام و انحلال در صورت فوت یا محجوریت یکی از شرکا از عواملی هستند که تمایل متقاضیان ثبت شرکت را نسبت به ثبت شرکت های “تضامنی” و “نسبی” کاهش می دهند.

شرکت های مختلط سهامی

گاهی در عمل دیده می شود که “شرکت های سرمایه ای” با “شرکت های ضمانتی” با یکدیگر مخلوط شده و نوع دیگری از شرکت پیدا می شود. به این طریق که یک یا چند شریک ضامن و یک یا چند شریک که مسئولیت آنها محدود است، هر دو در شرکت واحدی دارای سهم می شوند.

شرکت های مختلط دو قسم اند:

۱- شرکت های مختلط سهامی

ترکیبی است از “”شرکت تضامنی و “شرکت سهامی” و در آن یک یا چند نفر شریک ضامن و دارای سهم الشرکه می باشند. بقیه سرمایه نیز به سهام متساوی القیمه تقسیم شده است. دراین مورد احکام “شرکت های تضامنی” درباره شرکاء ضامن و احکام “شرکت های سهامی” درباره صاحبان سهام رعایت می شود.
در “شرکت های مختلط سهامی” دو نوع شریک “شرکای تضامنی” و “شرکای سهامی ” با یکدیگر شراکت می کنند. به این ترتیب که شرکای سهامی در حد آورده خود مسئول بدهی شرکت پس از انحلال هستند. شرکای تضامنی نیز ضامن همه بدهی های شرکت هستند.
اداره شرکت با شرکای تضامنی است و دیگر شرکا حق انتخاب مدیران را در مجمع عمومی ندارند. اما با انتخاب هیات نظارت در مجمع عمومی می توانند بر عملکرد مدیران نظارت داشته باشند.

۲- شرکت مختلط غیر سهامی

در آن شرکاء ضامن با شرکاء با مسئولیت محدود هر دو جمع می شوند و شرکاء ضامن به طریق شرکت تضامنی و شرکاء دیگر به طریق شرکت با مسئولیت محدود رفتار می نمایند.
در این نوع شراکت شرکای تضامنی و شرکای با مسئولیت محدود حضور دارند. لذا سهامی منتشر نمی شود. انتقال سهام با اخذ موافقت همه سهامداران صورت میگیرد. اداره شرکت با شریک ضامن است و مسئولیت شرکای غیر ضامن عینا مشابه شرایط “شرکت های با مسئولیت محدود” است.
نکته مشترک بین شرکت های مختلط سهامی و غیرسهامی انحلال شرکت، در صورت فوت یا محجوریت شریک ضامن است. اما در مورد شرکای غیر ضامن، فوت و محجوریت تاثیری در فعالیت شرکت ندارد.
این نوع شرکت ها مناسب شرایطی است که صاحب یک بنگاه اقتصادی نیاز به سرمایه برای توسعه تجارت دارد و در عین حال تمایلی به تقسیم مدیریت کسب و کار با شرکا ندارد.
البته در این صورت بار سنگین مسئولیت مدیر شرکت در پاسخگویی به شرکا را هم نباید نادیده گرفت.

شرکت تعاونی

“شرکت تعاونی” شرکتی است که به منظور بهبود وضع اقتصادی شرکا و تأمین نیازهای آنها تشکیل می شود. در تعریف کامل تر نوعی از شرکت های تجارتی هستند که سرمایه و ضمانت شرکا در آن تأثیر کلی ندارد. بلکه تعداد شرکا و اکثریت آنها موثر است.
تعداد اعضای “شرکت تعاونی” بطور کلی باید هفت نفر یا بیشتر باشد. البته برای هر یک از انواع خاص “شرکت تعاونی” که در ادامه توضیح داده خواهد شد، بر مبنای نوع فعالیت و سرمایه موجود حداقل و حداکثر تعداد اعضا بایستی مطابق مصوبه وزارت تعاون مشخص شده باشد.

شرکت های تعاونی ایران

قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۰ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است. ماده اول قانون فوق الذکر، اهداف بخش تعاونی سیستم اقتصادی ایران را برشمرده و در حقیقت، غایت نهائی “شرکت های تعاونی” را نیل به این اهداف معرفی می کند:
– ایجاد و تأمین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل.
– قرار دادن وسائل کار در اختیار کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار ندارند.
– پیشگیری از تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه های خاص جهت تحقق عدالت اجتماعی.
– جلوگیری از کارفرمای مطلق شدن دولت.
– قرار گرفتن مدیریت و سرمایه و منافع حاصله در اختیار نیروی کار و تشویق بهره برداری مستقیم از حاصل کار خود.
– پیشگیری از انحصار، احتکار، تورم و اضرار به غیر.
– توسعه و تحکیم مشارکت و تعاون عمومی بین همه مردم.
انواع شرکتهای تعاونی
الف. تعاونی های تولید
ب. تعاونی های توزیع

تعاونی های تولید

“تعاونی های تولید” شامل تعاونی هایی است که در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت، معدن، عمران شهری و روستائی و عشایری و نظایر این ها فعالیت می نمایند.
“تعاونی های تولید” در کلیه اولویت ها و حمایت های مربوط به تعاونی ها حق تقدم دارند. در “تعاونی های تولید”، عضو باید در تعاونی به کار اشتغال داشته باشد.

تعاونی های توزیع

“تعاونی های توزیع” عبارتند از تعاونی هایی که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف کنندگان عضو خود را در چارچوب مصالح عمومی و به منظور کاهش هزینه ها و قیمت ها تأمین می نمایند.
“تعاونی های توزیع” مربوط به تأمین کالا و سایر نیازمندی های روستاییان، عشایر، کارگران و کارمندان از نظر گرفتن سهمیه کالا و حمایت های دولتی و بانکی و سایر حمایت های مربوط به امور تهیه و توزیع اولویت دارند. در “تعاونی های توزیع”، احتیاجی نیست که عضو در تعاونی به کار اشتغال داشته باشد.
غیر از این دو نوع تعاونی، در تبصره ۲ ماده ۸ قانون فوق الذکر، به تعاونی های چند منظوره نیز اشاره شده است. به نظر می رسد که منظور مقنن، تعاونی هایی است که ترکیبی از تولید و توزیع دارند.
مثلاً شرکت تعاونی که با هدف عمران روستایی خاص و تهیه آذوقه برای ساکنین همان روستا ایجاد شده است. در چنین شرکتی که عضویت آن برای همه ساکنین روستا آزاد است، داشتن عضو غیرشاغل مجاز است اما هیئت مدیره و مدیرعامل باید از میان اعضاء شاغل انتخاب شوند.
اعضاء در کلیه امور تعاونی طبق اساسنامه حق نظارت دارند و مکلفند به وظایف و مسئولیت هایی که در حدود قوانین و مقررات تعهد کرده اند عمل کنند.
مسئولیت های مالی اعضاء در “شرکت های تعاونی”، محدود به میزان سهم آنان می باشد. مگر آنکه در اساسنامه ترتیب دیگری شرط شده باشد.
تشکیل تعاونی با تجمیع سرمایه های اندک و با هدف بهبود وضع اقتصادی و معیشتی شرکا انجام می شود. بعنوان مثال اگر بدلیل قیمت بالای کالا، شرکا قادر به تامین مایحتاج سالیانه خود نباشند و ناچار باشند روزمره از دست سوم و چهارم، کالای مورد نظرشان را تهیه کنند، “شرکت تعاونی” با تجمیع سرمایه های جزئی که هریک از شرکا می پردازد، کالاهای مورد احتیاج شرکا را از دست اول خریداری و به همان قیمت تمام شده یا سود خیلی جزئی به آنها می فروشد.
و یا زمانی که کشاورزان و صاحبان صنایع به علت احتیاج به پول در بازار، نمی توانند کالای خود را به قیمت مناسب بفروشند. آنگاه ناچارند فرآورده هایشان را با بهای کمتر و یا با فروش سلف به ثمن بخش به واسطه ها و یا سودپرستان واگذار نمایند.
در این زمان، شرکتی تشکیل می دهند که فرآورده هایشان را در یک محل تجمیع نموده، و کالای جمع شده را به قیمت مناسب به فروش برسانند. سپس وجه آن را پس از کسر سود بسیار نازل، به شرکا می پردازند.
همچنین شرکا با پرداخت سرمایه جزئی، اعتبار کافی در شرکت را به دست آورده و با سود ناچیزی از شرکت وام می گیرند.
نکته پایانی اینکه در شرکت تعاونی سرمایه و نفوذ اشخاص نقش مهمی ندارد. شرکا صرف نظر از میزان سرمایه بیش از یک رأی نخواهند داشت و سود هم به نسبت سرمایه تقسیم نمی شود.

  • میزان کارایی این مطلب
  • مفید بودن این مطلب
5
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
0 (0 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درحال ارسال