چگونه یک شرکت دانش بنیان شویم؟ [مزایا، طبقه بندی و مدارک مورد نیاز]

شرکت‌ها یا موسسات دانش بنیان همانطور که از نامشان پیداست شرکت‌ها یا موسساتی هستند که بر محوریت علم و دانش استوار هستند. به این معنا که به تولید کالای دانش بنیان یا طراحی آن مشغول باشند و یا به نوعی فعالیت تحقیقاتی دانش بنیان انجام دهند. (ماده ۲ قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات مصوب ۱۳۸۹ مجلس شورای اسلامی). شرکت‌ دانش بنیان می‌تواند با موضوع فعالیت مرتبط اعم از مسئولیت محدود، سهامی خاص و یا موسسه غیرتجاری دانش بنیان شوند. البته چنانچه شرایط دانش بنیان شدن را پس از ثبت شرکت داشته باشند. شرکت‌های دانش بنیان زیر نظر بنیاد ملی نخبگان و وابسته به معاونت دانش بنیان وزارت علوم می‌باشند.

انواع شرکت‌های دانش بنیان

الف) شرکت‌هایی که فقط اعضای هیات علمی مالک آن هستند.

چنانچه سهام دانشگاه کمتر از ۵۰ درصد باشد، شرکت دانش بنیان شرکتی خصوصی است که باید تابع قانون تجارت باشد و در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت شود.

ب) شرکت‌هایی که دانشگاه‌ها نیز در آن مالکیت دارند.

چنانچه سهام دانشگاه ۵۰ درصد یا بیشتر باشد، شرکت دانش بنیان شرکتی دولتی است. (مهمترین اصل شرکت دانش بنیان دولت، اصل خدمات علمی، فنی و تحقیقات می‌باشد).

خصوصیات شرکت‌های دانش بنیان

شرکت‌های دانش بنیان، اساساَ کالا تولید نمی‌کنند و عموماَ، زمین یا ماشین آلات خاصی نیز ندارند. بلکه همیشه عده‌ای از افراد تحصیل‌کرده و با تجربه، اطلاعاتی تولید می‌کنند که این اطلاعات محصولات اصلی شرکت محسوب شده و برایشان درآمدزایی دارد.

بحث طرح‌های صنعتی و مالکیت معنوی محصولات، همیشه از دغدغه‌های اصلی شرکت محسوب می‌شود. حفظ حقوق معنوی این اطلاعات، یکی از مهم‌ترین مسائل حقوقی در شرکت‌های دانش بنیان می‌باشد، زیرا اصولاَ این دارایی‌ها قابل لمس نمی‌باشند.

معیارهای کالاها و خدمات دانش ‌بنیان مورد تأیید

۱–سطح فناوری

کالاها و خدمات باید در حوزه فناوری‌های بالا یا متوسط به بالا باشند. به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه آزمایشگاهی یا دانش فنی فرایند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی: الف- به سختی قابل کپی‌برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد. ب- نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه، توسط گروه فنی خبره برای کسب آن باشد. ج- منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده‌ای در محصول، شده باشد.

۲– مرحله تولید

کالاهای ارایه شده، باید در حال تولید بوده یا حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی با قابلیت بررسی فنی ساخته‌شده باشند، همچنین خدمات، باید دارای اسناد فروش باشند.

۳– طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه

شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی مبتنی بر فعالیت‌های تحقیق و توسعه انجام داده باشد: الف- طراحی زیرسیستم (بخشی از محصول که علاوه برداشتن سطح فناوری ۳۰ درصد از قیمت فروش مربوط به آن باشد) اصلی کالا و خدمت. ب- طراحی یک پارچه سازی کالا و خدمت. ج- طراحی فرایند تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیدگی این فرایند.

با توجه به سه معیار گفته شده محصولات یا خدمات شرکت‌های دانش‌بنیان پس از بررسی (تخصصی و هم ترازی محصولات) در فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان سطح ۱ یا ۲ قرار می‌گیرد.

کالاها و خدمات دانش ‌بنیان سطح ۱

فهرستی که بعنوان محصولات در حوزه فناوری‌های برتر و باارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا، به تصویب کارگروه می‌رسد.

کالاها و خدمات دانش‌ بنیان سطح ۲

فهرستی که بعنوان محصولات در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده بالا و با پیچیدگی فنی کمتر نسبت به فهرست کالاها و خدمات دانش‌بنیان سطح یک به تصویب کارگروه می‌رسد. محصولات موجود در این فهرست، مشمول استفاده از معافیت مالیاتی نخواهند بود.

طبقه‌بندی شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های دانش‌بنیان شامل چهار دسته زیر بوده و بر اساس دارا بودن معیارهای گفته شده مورد تأیید قرار می‌گیرند.

• نوپا نوع یک
• نوپا نوع دو
• تولیدی نوع یک
• تولیدی نوع دو

مزایا شرکت‌های دانش بنیان

می‌توان گفت ایجاد و فعالیت چنین شرکت‌هایی در رشد و پیشرفت علمی و اقتصادی جوامع نقش مهمی دارد. به همین جهت حمایت از این مجموعه‌ها در دستور کار دولت‌ قرار گرفته است. طبق قوانین، شرکت‌های دانش بنیان از حمایت‌های دولتی مانند:

بعضا معافیت از پرداخت مالیات، عوارض حقوقی گمرکی و سود بازرگانی و عوارض مالیاتی به مدت ۱۵ سال و همچنین اعطاء تسهیلات کم بهره (بلند مدت یا کوتاه مدت) و یا بی‌بهره برخوردار می‌باشند. شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان در اولویت استقرار در پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی می‌باشند.

نوشته‌ی مرتبط: معافیت‌های مالیاتی شرکت دانش بنیان

اولویت واگذاری تمام یا بخشی از سهام مراکز و مؤسسات پژوهشی دولتی قابل واگذاری براساس ضوابط قانونی به شرکت‌های دانش بنیان می‌باشد. در مناقصات قراردادهای پژوهشی، فناوری و تجاری سازی و عرضه کالاهای دانش بنیان ساخت داخل دستگاه‌های اجرایی حائز اولویت می‌باشند .

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است فهرست نیازهای فناورانه، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی خود را به شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان نیز اعلام نماید.

چگونگی ثبت شرکت دانش بنیان

برای ثبت شرکت دانش بنیان در ابتدا باید در اداره ثبت شرکت‌های سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، یک شرکت، موسسه خصوصی یا تعاونی ثبت کرد. در هنگام ثبت، هیچ تفاوتی وجود ندارد و ثبت شرکت شما همانند دیگر شرکت‌ها و موسسات خواهد بود.

سامانه ثبت شرکت‌ و موسسات تجاری آسان ثبت

در مرحله بعد برای ثبت شرکت دانش بنیان و بهره‌مندی از مزایا باید در سامانه «daneshbonyan»  ثبت نام کرده و مورد ارزیابی قرار بگیرید. سپس جهت ارائه طرح به صندوق نوآوری و شکوفایی معرفی می‌شوید.

در مرحله بعد فرم درخواست مخصوص شرکت‌های دانش بنیان را تکمیل نموده و بعد از ارجاع به ستاد، رسیدگی به طرح هر دو ماه یکبار انجام م‌گیرد. سپس کالاهای تولید شده و خدمات دانش بنیان و یا برنامه تولید ارائه شده ارزیابی می‌شود تا شرکت‌ها بتوانند از مزایای قانونی و تسهیلات استفاده نمایند

شاخص‌های تشخیص شرکت‌های دانش بنیان، به دو دسته شاخص‌های عمومی و اختصاصی تقسیم می‌شوند. شرکت‌های متقاضی باید علاوه بر شاخص‌های عمومی، شرایط مشخص شده در یکی از سه دسته شاخص‌های اختصاصی را نیز احراز نمایند.

الف- شاخص‌های عمومی:

حداقل دو سوم از اعضای هیات مدیره شرکت، حداقل دو مورد از شرایط ذیل را احراز کنند:

• حداقل دارای مدرک کارشناسی باشند.
• حداقل ۳ سال سابقه فعالیت کاری یا علمی در حوزه فعالیت شرکت و یا سابقه مدیریتی داشته باشند.
• دارای حداقل یک اختراع ثبت شده ارزیابی شده داخلی یا یک اختراع بین المللی مرتبط با حوزه کاری شرکت باشند.
• حداقل نیمی از درآمد شرکت در یک سال مالی گذشته شرکت، ناشی از فروش فناوری، کالا و یا خدمات دانش بنیان (شامل خدمات تحقیق و توسعه و طراحی مهندسی مرتبط با فهرست کالاهای دانش بنیان و خدمات تخصصی دانش بنیان) آن شرکت از طریق قرارداد باشد.

تبصره: شرکت‌هایی که در مرحله تجاری سازی اولین کالای دانش بنیان خود هستند، در صورتی که دارای تولید پایلوت موفق، دارای استانداردهای لازم از مراجع ذی صلاح داخلی یا بین المللی، کسب بازار مطمئن و یا اعلام نیاز معتبر همراه با قرارداد تولید کالا باشند، از رعایت بند ۱-۲ مستثنی هستند.

• سابقه بیمه پرداختی برای حداقل ۳ نفر از کارکنان تمام وقت شرکت، حداقل ۶ ماه باشد.

ب- شاخص‌های اختصاصی:

شرکت متقاضی باید علاوه بر دارا بودن شاخص‌های عمومی، واجد کلیه شرایط اختصاصی در یکی از دسته‌های ذیل نیز باشند:

۱- شرکت‌ تولید کننده کالاهای دانش بنیان باشد.

۲-  تولیدات شرکت باید مطابق فهرست کالاهای دانش بنیان مصوب کارگروه باشد. گفتنی است شرکت باید در ۲ سال گذشته آن‌ها را در قالب کالاهای جدید یا ارتقاء یافته عرضه کرده باشد و دانش فنی آن را بواسطه انتقال یا ایجاد دانش فنی، از طریق فعالیت‌های تحقیق و توسعه، منتشر کند.

بر اساس آیین نامه‌ی تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان، مصوب کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان، نظارت بر اجرا یکی از شرط‌های لازم برای شرکت‌های تولید کننده و دانش بنیان می‌باشد. طبق دو رویکرد، این محصولات مشخص شده است:

۱- حوزه‌هایی که وجود کالاهای دانش بنیان و یا فناوری برتر در آنها وجه غالب را دارد. همچنین متوسط فعالیت‌های تحقیق و توسعه درآن‌ها بیشتر از سایر حوزه‌های فناوری و صنعتی است. نظیر حوزه‌های فناوری زیستی (پزشکی، کشاورزی، صنعتی و محیط زیست)، فناوری نانو (محصولات و مواد)، فوتونیک و اپیتک (موادقطعات و سامانه ها)، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم افزارهای کامپیوتری، انرژ‌ی‌های نو (هسته‌ای و تجدید پذیر) دارو، الکترونیک، مواد پیشرفته، ساخت و تولید پیشرفته و هوافضا (پرنده ها، ماهواره‌ها و موشک‌ها)

۲- سایر حوزه‌ها و بخش‌هایی که وجود کالاهای دانش بنیان در آن‌ها غلبه ندارد ، اما رسوخ فناوری‌های برتر و ظهور محصولات دانش بنیان در آن‌ها مشاهده می‌شود. (نظیر نفت و گاز، عمران و حمل و نقل، برق، معدن کشاورزی، آب و هوا)

ثبت شرکت دانش بنیان نوپا

موارد فوق در مورد شرکت‌های دانش بنیانی است که در حوزه دانش بنیان فعال بوده و شرکت درآمد‌زایی داشته باشد. اما در مورد شرکت‌های دانش بنیان نوپا شاخص‌های ارزیابی کمی آسان‌تر است. در مورد این شرکت‌ها جهت ثبت نام در سامانه ارزیابی بایستی حداقل یک سال از تاریخ ثبت آن‌ها گذشته باشد. حداقل دو سوم از اعضای هیأت مدیره شرکت نیز باید، علاوه بر حداقل دو مورد از شرایط شاخص‌های عمومی گفته شده در بالا ویژگی زیر را نیز داشته باشند:

شرکت دارای معادل ۳ نفر نیروی انسانی تمام‌ وقت باشد. شرکت‌ تولیدکننده کالا یا کالاهای دانش‌ بنیان، مطابق فهرست کالاهای دانش ‌بنیان مصوب کارگروه باشد که دانش فنی آن را بواسطه انتقال یا ایجاد دانش فنی، از طریق فعالیت‌های تحقیق و توسعه نهادینه و بومی‌ سازی کرده باشد. یا شرکت دارای برنامه طراحی و تولید کالاهای دانش ‌بنیان باشد. همچنین شرکت دارای عملکرد تحقیق و توسعه باشد.

البته تأییدیه شرکت‌های «دانش ‌بنیان نوپا»، دارای اعتبار یک ساله بوده و تنها برای یک دوره یک ساله (مجموعا دو سال) می‌تواند تمدید شود.

مدارک لازم جهت ثبت شرکت دانش بنیان:

• رزومه شرکت
• آخرین اظهارنامه مالیاتی ارسال شده به سازمان امور مالیاتی کشور
• تصویر اساسنامه شرکت
• تصویر آگهی روزنامه رسمی شرکت
• تصویر اظهارنامه یا شرکتنامه شرکت دانش بنیان
• کپی شناسنامه و کارت ملی اعضاء هیات مدیره شرکت
• کپی مدارک تحصیلی اعضا و موسسین
• آخرین لیست بیمه شرکت و خلاصه وضعیت حقوق دستمزد و مزایا

✅ پرسش‌های متداول پیرامون ثبت شرکت دانش‌ بنیان ✅

1. انواع شرکت‌های دانش بنیان را نام ببرید؟
   شرکت‌هایی که فقط اعضای هیات علمی مالک آن هستند. شرکت‌هایی که دانشگاه‌ها نیز در آن مالکیت دارند.
2. شاخص‌های عمومی ثبت شرکت دانش بنیان چیست؟
   حداقل دارای مدرک کارشناسی باشند. حداقل ۳ سال سابقه فعالیت کاری یا علمی در حوزه فعالیت شرکت و یا سابقه مدیریتی داشته باشند. دارای حداقل یک اختراع ثبت ‌شده ارزیابی شده داخلی یا یک اختراع بین‌ المللی مرتبط با حوزه کاری شرکت باشند.
3. حمایت‌های دولتی از شرکت‌های دانش بنیان در چه زمینه‌ای است؟
   معافیت مالیاتی شرکت دانش بنیان، عوارض، ‌حقوقی گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی به مدت پانزده سال از حمایتهای دولتی شرکت‌های دانش بنیان محسوب می‌شود.